12. Yargı Paketi: Temel Değişiklikler

Türkiye Büyük Millet Meclisi, “12. Yargı Paketi” olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşleyişinin Sağlanması Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunu kabul etmiştir. Paket, çok sayıda kanunda değişiklik yapmaktadır. Aşağıda, icra takipleri, ticari uyuşmazlıklar ve para alacakları bakımından en çok önem taşıyan değişiklikler yer almaktadır.

İcra ve İflas

Paket, mirasçıların paylı mülkiyetindeki malların satışına özgü bir kural getirmektedir. Paydaşların tamamı mirasçı olup üçüncü bir kişiye ait pay bulunmadığında, birinci ihale bir defaya mahsus olmak üzere ve yalnızca paydaş mirasçılar arasında yapılacaktır. Cebri satışlarda genel olarak elektronik satış ilanında teminat, teklif ve ihale alıcısının temerrüdüne ilişkin yeni kurallara da yer verilmesi gerekecektir:

Satış isteyen alacaklı, alacağının teminat altında bulunduğu ölçüde teminat yatırmaksızın teklif verebilecektir. Hazine ise teminat yükümlülüğünden tamamen muaftır.
Kural olarak teklifin tahmin edilen değerin %50’sini aşması gerekmektedir. Birinci ihalenin mirasçılarla sınırlı olarak yapıldığı durumda bu oran %100’dür. İkinci ihalede teklif, (i) tahmin edilen değerin %50’si ile (ii) satış isteyenin alacağına rüçhanı olan teminatlı alacakların toplamına satış ve paylaştırma masraflarının eklenmesiyle bulunan tutardan hangisi yüksekse onu aşmalıdır.
İhale bedelini öngörülen süre içinde ödemeyen ihale alıcısının yatırdığı teminat geri verilmez; bu tutar önce satış masraflarına mahsup edilir, kalanı hak sahiplerine paylaştırılır. Temerrüde düşen ihale alıcısı satışı isteyen alacaklı ise tahmin edilen değerin %10’una karşılık gelen tutar alacağından mahsup edilir. Her durumda temerrüde düşen ihale alıcısına ayrıca teklif ettiği bedelin %5’i oranında idari para cezası uygulanır.

İdari Yargılama ve Vergi Uyuşmazlıkları

Daha geniş bir uyuşmazlık grubu tek hâkimle görülecektir. Düzenleyici işlemlere ilişkin kanuni istisnalar saklı kalmak kaydıyla bu kapsama, 2026 yılı için değeri 486.000 TL’ye kadar olan idari işlemlere ilişkin iptal ve tam yargı davaları, aynı tutara kadar olan vergi uyuşmazlıkları ve kanunda belirtilen bazı kamu görevlisi ve öğrenci uyuşmazlıkları girmektedir.

Paket ayrıca istinaf ve temyiz kanun yollarında belirli değişiklikler yapmaktadır. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararının sonucuna katılmakla birlikte gerekçesine katılmadığı durumlarda kendi gerekçesini koyarak istinaf başvurusunu reddedebilecektir. Bölge idare mahkemesi, kararı kaldırarak dosyayı ilk derece mahkemesine kesin olarak ancak sayma yoluyla belirtilen hâllerde gönderebilecektir; bu hâller arasında görev veya yetki kurallarına aykırılık, davaya bakması yasak olan hâkimin karara katılması, reddedilmesi gereken bir dilekçenin kabul edilmesi, taraf teşkilinin hatalı yapılması, bir talep hakkında karar verilmemesi ya da gerekli keşif, bilirkişi incelemesi veya duruşmanın yapılmamış olması yer almaktadır. Temyiz bakımından başlıca değişiklikler parasal sınırlara ilişkindir: değeri 270.000 TL ile 920.000 TL arasında olup bozma üzerine yeniden karara bağlanan davalara uygulanan temyiz yolu kaldırılmaktadır. Ayrıca ilk derece mahkemesi ile bölge mahkemesi tarafından hükmedilen tutarlar arasındaki fark 2026 yılı için 55.000 TL veya daha az ise ve değeri 486.000 TL’ye kadar olan tek hâkimli davalarda bu fark daha yüksek olsa dahi temyiz yolu kapalıdır.

Hukuk Yargılaması, Faiz ve Tazminat

Para alacaklarını etkileyen başlıca değişiklikler şunlardır:

Belirsiz alacak davası kaldırılmaktadır. Bunun yerine kısmi dava açan davacı, iddianın genişletilmesi yasağına takılmaksızın, tahkikat aşamasının sonuna kadar bir defaya mahsus olmak üzere talep ettiği miktarı artırabilecektir. Artırılan kısım bakımından zamanaşımı, davanın açıldığı tarih itibarıyla kesilmiş olur.
Gerekçesi açıkça gösterilmedikçe duruşmalar arasında üç aydan uzun süre bırakılamayacaktır. Duruşmaya ses ve görüntü aktarımı yoluyla katılan taraflar bakımından ikrar, yemin, feragat, kabul ve sulh dışındaki işlemlerde ıslak imza şartı aranmayacaktır.
Bölge adliye mahkemesinin esas hakkında yeniden karar verdiği durumlarda temyiz yolu ancak kanuni parasal sınırın aşılması hâlinde açıktır. Bu sınırın altında, ilk derece mahkemesi kararıyla arasındaki farkın sınırın altında kaldığı veya kararın yalnızca yargılama giderleri ya da vekâlet ücretine ilişkin olduğu durumlarda temyiz yolu kapalıdır.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararının ardından kanuni faiz rejimi yeniden düzenlenmektedir. Faiz oranı kararlaştırılmamışsa faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının bir önceki yılın 31 Aralık tarihi itibarıyla geçerli kısa vadeli reeskont faiz oranının %80’i üzerinden işleyecektir. Reeskont oranı 30 Haziran itibarıyla beş puan veya daha fazla değişirse oran yıl ortasında yeniden belirlenir. İş gücü (çalışma gücü) kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin taleplerde faiz, bilinen kazançlar esas alınarak hesaplanan kısım için olay tarihinden, kazancın bilinmediği döneme ilişkin kısım için ise karar tarihinden itibaren işler. Tahkikat aşaması başlamadan önce yapılan ödemeler orantılı olarak mahsup edilir.

Dolandırıcılık — “IBAN Kiralama”

Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesine eklenen yeni bir fıkra ile, dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçuna iştiraki, banka, ödeme, aracı kurum, ödeme hizmeti veya kripto varlık hesabının başka bir kişi tarafından kullanılmasını ilgili bilgi veya araçları sağlayarak mümkün kılmaktan ibaret olan kişinin cezasında %50 oranında indirim öngörülmektedir. Değişiklik, kamuoyunda “IBAN kiralama” olarak bilinen uygulamaya yöneliktir.

Paket çok sayıda kanunda değişiklik yapmakta olup hükümlerinin tamamı aynı tarihte yürürlüğe girmeyecektir. Bazı değişiklikler ancak belirli geçiş sürelerinin sonunda uygulanacak; nihai metin ve yürürlük tarihleri Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla kesinlik kazanacaktır. Değişikliklerin görülmekte olan ve ileride doğabilecek dosyalara etkilerini incelemekteyiz; değişikliklerin işinizi nasıl etkileyebileceğini sizinle değerlendirebiliriz.

Daha fazla bilgi almak veya bu değişikliklerin olası etkilerini görüşmek isterseniz lütfen bizimle iletişime geçin.